ენერგოეფექტურობის საერთაშორისო სტანდარტები: გზამკვლევი ბიზნესისთვის

მშენებლობაში ენერგოეფექტურობაზე საუბარი ხშირად გაზრდილ ხარჯებთან და რთულ ტექნიკურ მოთხოვნებთან ასოცირდება. სინამდვილეში, ენერგოეფექტურობის საერთაშორისო სტანდარტები უკვე ათწლეულებია ისეთ საკითხებს არეგულირებს, რომლებიც ნებისმიერ ბიზნესს უშუალოდ ეხება: რამდენ ენერგიას მოიხმარს შენობა, სად იკარგება ეს ენერგია და რა ღირს აღნიშნული დანაკარგი ყოველწლიურ პერსპექტივაში.  ეს კითხვები ისეთ კომპანიებსაც ეხება, რომლებიც ამ სტანდარტებს არც კი იცნობენ. 

ინფორმირებული კომპანია ამ კითხვებს სისტემურად პასუხობს და გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს ხარჯებსა და ოპერირების ხარისხზეც აისახება.

სტანდარტები, რომლებიც პრაქტიკაში ხორციელდება

არსებობს რამდენიმე მნიშვნელოვანი სტანდარტი, მათ შორის, ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის გეგმა. 

მსგავსი გაიდლაინები ორგანიზაციებს საშუალებას აძლევს, შიდა პოლიტიკა  ჩამოაყალიბოს, ენერგომოხმარების მიზნები დასახოს და მათი შესრულება სისტემურად გააკონტროლოს. 

ენერგოაუდიტის სტანდარტები კონკრეტულ მეთოდოლოგიას ადგენს: როგორ უნდა ჩატარდეს ენერგოაუდიტი, რა მონაცემები უნდა შეგროვდეს, როგორ გაანალიზდეს და რა სახის რეკომენდაციები მომზადდეს. 

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც შენობის ენერგეტიკული მდგომარეობის შეფასებას გეგმავენ, ვინაიდან ახალი ვერსია ადრეულ სტანდარტზე გაცილებით სრულყოფილ მეთოდოლოგიას გვთავაზობს.

ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის დირექტივა კი ადგენს, რომ 2028 წლისთვის ენერგოდანაზოგვის ვალდებულება ევროპის ქვეყნებისთვის თითქმის გაორმაგდება. ეს ეხება სამშენებლო სექტორს, სამრეწველო ობიექტებსა და კომერციულ შენობებს. ამ ვალდებულების შესასრულებლად კი ენერგოეფექტურობის სტანდარტები არა მხოლოდ სარეკომენდაციო დოკუმენტი, არამედ ინსტრუმენტია. ASHRAE 90.1, რომელიც კომერციული შენობების ენერგოეფექტურობის მინიმალურ მოთხოვნებს განსაზღვრავს, ამ სტანდარტების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია, განსაკუთრებით საერთაშორისო ტენდერებსა და საინვესტიციო პროექტებში, სადაც ამერიკული ან საერთაშორისო დამფინანსებლები ფიგურირებენ.

რატომ ეხება ენერგოეფექტურობის საერთაშორისო სტანდარტები ქართულ ბიზნესს?

ორი მიზეზი არსებობს, რის გამოც ეს სტანდარტები ქართული ბიზნესისთვის აქტუალურია. ორივე პრაქტიკული საჭიროებებიდან გამომდინარეობს: 

• ენერგიის ფასი – ენერგომოხმარება ყველა კომერციული ობიექტის ხარჯთაღრიცხვის მნიშვნელოვანი ნაწილია. სწორი ენერგოაუდიტი ავლენს, სად იკარგება ენერგია (ხშირად ისეთ ადგილებში, სადაც პროცესის გამოსწორება ტექნიკურად მარტივია, ეკონომიკური სარგებელი კი – მყისიერი). საინტერესოა, რომ ბევრ შემთხვევაში ენერგიის ყველაზე მსხვილი დანაკარგი სწორედ იქ გვხვდება, სადაც ამას ყველაზე ნაკლებად ელიან – ვენტილაციის სისტემასა და ელექტრომოხმარების განაწილებაში.

• საერთაშორისო ბაზარი – კომპანიებისთვის, რომლებიც ევროპელ პარტნიორებთან, ინვესტორებთან ან ტენდერებში მუშაობენ, ენერგოეფექტურობის დაცვა აუცილებელი მოთხოვნაა. სტანდარტის მიხედვით ჩატარებული ენერგოაუდიტი ამ გამოწვევას პასუხობს. 

კომპანიას, რომელსაც ენერგომოხმარების დოკუმენტირებული ანალიზი არ აქვს, ამ პოზიციებზე კონკურენტუნარიანობის შენარჩუნება უჭირს 

ენერგოაუდიტი EFS-თან ერთად

ენერგოაუდიტი ობიექტის ენერგეტიკული მდგომარეობის სრული შეფასებაა. საკონსულტაციო კომპანია EFS როგორც გამარტივებულ, ასევე სიღრმისეულ ენერგოაუდიტს ახორციელებს, რომელიც რამდენიმე ეტაპს მოიცავს: 

• ობიექტზე ვიზიტი,

•  მონაცემების შეგროვება,

•  შეგროვებული მონაცემების გაანალიზება და დამუშავება,

• რესურსეფექტური ღონისძიებების იდენტიფიცირება, 

• იდენტიფიცირებული ღონისძიებებისგან პოტენციური ფინანსური, ენერგეტიკული და ეკოლოგიური სარგებლის გაანგარიშება.

შედეგი ერთდროულად სამი სახის სარგებელია: 

• ფინანსური – ენერგიაზე ნაკლები ხარჯი, 

• ენერგეტიკული – მოხმარების შემცირება, 

• ეკოლოგიური – ემისიების დაქვეითება. 
  
  

ეს სამი მიმართულება ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული, რადგან ენერგიის ნაკლები მოხმარება ხარჯებს ამცირებს. ბევრი კომპანია სწორედ ამ ეტაპზე აღმოაჩენს, რომ ენერგოაუდიტი არა ხარჯი, არამედ ინვესტიციაა. 

მნიშვნელოვანია ერთი დეტალი: ენერგოაუდიტი არ არის ერთჯერადი შემოწმება. ის „Plan–Do–Check–Act" ციკლს ეყრდნობა, ანუ სისტემა ფუნქციონირებს მხოლოდ მაშინ, როდესაც მონიტორინგი მუდმივია. ერთხელ შემოწმებული ობიექტი ენერგოეფექტურობის ღონისძიებების სრულ ეფექტს ვერ ინარჩუნებს.

ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის დირექტივის მიხედვით, ვალდებულება ენერგოაუდიტის ჩატარების შესახებ ვრცელდება ყველა კომპანიაზე, რომელიც ენერგიას, კომპანიის ზომის მიუხედავად, განსაზღვრულ ზღვარს ზემოთ მოიხმარს. კომერციული ობიექტები, სასტუმროები, სამრეწველო სივრცეები, საოფისე შენობები – ეს ვალდებულება ყველა მათგანს ეხება.

ქართული კომპანიებისთვის ეს სავალდებულო მოთხოვნა ჯერ სრულად არ მოქმედებს, მაგრამ ის ბიზნეს გარემო, სადაც ისინი გრძელვადიანად ოპერირებენ, სწორედ ამ სტანდარტების მიმართულებით ვითარდება. ვინც ამ ცვლილებისთვის საწყის ეტაპზე მოემზადება, ადაპტაციაზე ნაკლებ დროს დაკარგავს. გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები ყველაზე ეფექტურია მაშინ, როდესაც წინასწარ, დაგეგმვის ეტაპზე ხორციელდება და არა მას შემდეგ, რაც პრობლემა უკვე ხარჯებში ვლინდება. 

ენერგოეფექტურობა ყველა ბიზნესისთვის მნიშვნელოვანია. კონსულტაციისთვის დაგვიკავშირდით ან შეავსეთ საკონტაქტო ფორმა.